یاشاسین آذربایجان

فتحعلی شاه قاجاردان باشلایاراق ، آذربایجانین باشینا بیر چوخ بلالار گلدی . فرانسه ، روسیه وانگلیس دولت لرینین سیاسی اویونجاقلارینا چئوریلن ایران اؤلکه سی بیر چوخ ساواشلارین شاهدی اولدو. سؤزوگئده ن اؤلکه لر اوتای  بوتای آذربایجانین ، یادداشتیندان سیلینمه ین  جنایت لر یاراتدیلار. لیاقتلی دؤلت خادمی عباس میرزا بیگانه لره قارشی آمانسیز مبارزه آپاریب ، اون ایلدن آرتیق مقاومت گؤسترسه ده ، دوشمن اؤز مؤوقعیتنی گوجلندیردی و بونونلادا فتحعلی شاه حاکمیتی سونا چاتدی . ناصرالدین شاه قاجار ایش باشینا گلدیکدن سونرا ، اؤلکه میزین فضاسی بیر آز دیشیلدی و ایرانلی لارین روسیه و اروپایا گئدیش -  گلیشی ایسه باشلاندی و بونونلادا بیر چوخ اؤلکه لرله تجاری رابطه لر قورولدو . آرتیق هامییا بللی دیر کی ، بو رابطه لرین دروازاسی ، سؤزون اصل معناسیندا اساسی ، آذربایجان ، خصوصی ایله تبریز شهری ایدی.

اؤلکه ده  گئده ن آییقلیق محمدعلی شاه زامانیندا اؤز دؤنوش مرحله سینه چاتاراق نهایت مشروطه حرکاتی یاراندی . آرتیق هامییا بللی دیرکی ، ملتیمیزین اراده سیله آچیلان مجلس ، محمدعلی شاه ین طرفیندن توپا باغلاندی و مشروطه اوغروندا بوتون صینف لرین ( طبقه لرین) آپاردیقلاری اوچ ایل لیک مبارزه سی و چتین لیک لری زحمت لری استبداد طرفیندن اورتادان قالدیریلماغا جهد گؤستریلدی . مجلس توپا باغلاندیقدان سونرا محمدعلی شاه ین قوشونلاری ، بوتون آزادی خواهلاری مغلوب ائتدی و شاه ین بو ظفرینی ایرانین بیر چوخ شهرلرینده تبریک ائتدیلر و بوتون مشروطه ( انجمن لری ) باغلاندی ، تبریز باشدا اولماقدا آذربایجان مقاومت گؤستردی و همین مقاومت ایسه آذربایجانا آغیر باشا گلدی . اردبیل ده مشروطه ایگیدلریندن  بیر ینین بورنونو ده لیب ، ایپ سالیب شهرده دولاندیردیلار ، مشگین شهرده آزادی خواه بیر روحانینی توتوب ، اونو شهرده رسوا ائتمه یه چالیشدیلار .

تبریزده انجمن باشچیلاری ، دؤیوشچولره هر لحظه تماسدا اولدولار و ستارخانین باشچیلیغی ایله شهرده ۱۱ آی مقاومت حرکاتی عمله گلدی .

مشروطه انقلابی یالنیز بیر شخصین ، یا بیر گروهون طرفیندن یارانمادی ، بلکه بوتون عامل لر ال اله وئره رک ، تاریخیمیزین قیزیل صحیفه لرینی یازدیلار . ستارخان لا ، بافرخان ایگیدلیگی بیر طرفدن حسین خان باغبان ، علی مسیو و مترقی روحانی لر ونهایت ملت میزین اراده سی نتیجه سینده تبریز استبدادا تسلیم اولمادی مشروطه حرکاتی نین بیر چوخ ماراقلی حادثه لر گلیب چاتدی . اونلارین بیریسی ده آغ بایراقلارین مشروطه چی لر طرفیندن اندیریلمه سی دیر تبریزین هر محله سینده دؤیوش گئدیر ، روس کونسولونون و مشروطه آلاوونون سؤندرولمه سی مقصدی ایله ، شهرین بیر چوخ ائولریندن آغ بایراغلار آسیلماغا باشلادی و ایش او یئره چکدی کی ، ستارخانادا بئ عیبه جر ایش تکلیف ائدیلدی . روس کونسولو، امیره قیز (امیر خیز) محله سینده اؤز موقعینده دایاندی و مقاومت گؤستره ن ستارخانین یانینا گئتدی . ستارخان روس کونسولونو آچیق اوره ک له قبول ائتدی و دانیشیقدا اشتراک ائتمک اوچون باشقا سیلاحداشلارینی دا چاغیردی ، روس کونسولو ایلک نوبه ده اوزونو ستارخانا توتاراق دئدی ، من گلدیم ، سیزینله بو راضی لیغا چاتیم کی ، ساواشدا قاباغا دوشمیه سن ، بلکه دانیشیق یولو ایله مسئله نی حل ائدین . ستار خان اؤزونه مخصوص بیر حالدا جاواب وئردی ؛ بیز هئچ زامان ساواشا باشلامامیشیق ، بلکه اؤز ائویمیزده اوتوروب ، بیزه هجوم ائله ین لرین قارشیسینی آلیریق . ستارخانین باشقا سیلاحداشلاری دا اونون سؤزونو تصدیق ائتدیلر و نهایت روس کونسولو ستارخانا بئله بیر تکلیف ایره لی سوردو؛ کونسولوقدان سینین اوچون بایراق گؤندره جه یم کی ، روس دؤلتی نین حمایه سینده اولاسان .

ستارخان روس کونسولونا بئله بیر جاواب وئردی : من چالیشرام یئددی دولت ایران بایراغی آلتیندا یاشاسین و من هئچ زامان یابانجی بایراغی آلتیندا سیغینمارام .

تبریزین مقاومت حرکاتی نتیجه سینده ، عین الدوله آذربایجاندان قوولدو . آنجاق شاه ین امی ایله عین الدوله تبریزین یاخینلیغیندا باسمنج قصبه سینده یئرلشدی و ارزاق بحرانی یاراتدی ، باشقا طرفدن ایسه شجاع نظام مرندی ، مرندین یولونو باغلایاراق ، جلفا تبریزین ارتباطینی قیردی . شجاع نظام مرندی ، حیدر خان عمواوغلو طرفیندن اؤلدورولدو و تبریز- جلفا یولو ایسه آچیلدی.

مشروطه حرکاتی بیر نئچه ایل مقاومت گؤسترسه ده ، بویؤک نهضعتی گؤزو گؤتورمه ین خارجی و داخلی قوه لر ال - اله وئره رک ، اونو مغلوب ائتمه یه چالیشدیلار. بیر چوخ قهرمانلار اؤز سنگرلرینده شهید ائدیلدی خالق کوتله سینه ، گؤزداغی وئریلدی ، ستارخان خیانت نتیجه سینده تهرانین اتابک پازک  یندا آغیر یارالاندی و سونرا شهید اولدو . ثقه الاسلام و باشقا روحانی لر مشروطه یولونون قربانی اولاراق داردان آسیلدی . آنجاق اونلارین قانی یئرده قالمادی و آز مدتدن سونرا شیخ محمد خیابانی مشروطه یولونون دوامچیسی اولدو. شیخ محمد تبریز خالقی طرفیندن ایکینجی مل مجلسه نماینده سئچیلدی . خیابانی نین مجلسده آپاردیقی و یئرلی انجمن لرین الینی آچیق قویماق و استبدادین یئرنده آزادلیق و دمکراسییا آرخالاناراق اونون اساس دوشونجه سی ایدی . خیابانی بیر نئچه آیی اؤز فیکریندن دؤنمه دی و مرکزدن آذربایجانین وضعیتی سهمانا سالماق اوچون بیر چوخ امتیازلار آلماغا چالیشدی و مرکزی حکومت ایسه اونو محو ائتمه یی دوشوندو و نهایت شیخ محمد خیابانی مخبرالسطنه هدایت طرفیندن شهید ائدیلدی

یازان: علی تبریز لی * 86/09/08 ساعات 16:56 * تاریخ | ثابیت لینک